Zgodnie z ideą twórcy tej rasy, doberman jest psem odważnym i bojowym w stosunku do intruzów i napastników. Jest również niezwykle zwinny i szybki. Posiada przy tym niezaprzeczalne walory takie jak przywiązanie, ufność, instynkt opiekuńczy wobec dzieci. Jest obdarzony wysokim ilorazem inteligencji dzięki czemu dobrze daje się prowadzić. Ze względu na fakt, że doberman odziedziczył geny wielu ras, część kynologów uznaje, że nie jest to pies łatwy jeśli chodzi o posłuszeństwo. My z tą tezą zupełnie się nie zgadzamy.

Niewątpliwie prawdą jest, że w tej kwestii, podobnie jak w procesie całego szkolenia, trzeba poświęcić mu znacznie więcej czasu niż innym psom obronnym czy myśliwskim. Ma to zupełnie inne podłoże. Doberman wymaga pewnego, autorytatywnego postępowania ze strony właściciela, gdyż po swych przodkach odziedziczył wysoki stopień wrażliwości nerwowej, przez co ciągle jest czujny i uważny na reakcje zachodzące w jego otoczeniu. Pies tej rasy potrzebuje przy tym silniejszej więzi ze swym właścicielem i innymi domownikami. Czasem ten proces wydaje się być wyjątkowo żmudny.Jednak za to poświęcenie, nasz pies odwdzięczy się nam w niedalekiej przyszłości, spokojem, pełnym oddaniem i czułością, również w stosunku do osób słabszych, osób w podeszłym wieku i dzieci. Doberman to pies o surowej powierzchowności lecz czułym sercu. Inteligentny, pewny siebie, przyjacielsko wita gości ponieważ przyjaciele jego pana są również jego przyjaciółmi - tak opisał charakter dobermana miesięcznik "Woulf"."

Oceniając cechy osobowościowe dobermana można się pokusić o stwierdzenie, że jest on niezwykle ambitny i wrażliwy na bezpodstawną drwinę czy poniżenie. Przez to wymaga od swojego właściciela konsekwentnego, logicznego i uzasadnionego postępowania z nim. Dzięki temu bardzo dobrze intuicyjnie potrafi rozróżnić zło i dobro w swym postępowaniu. Posiada silnie zakorzenione poczucie winy i umie okazać głęboką skruchę czy pokorę. Dobrze prowadzony, to znaczy w taki sposób, że wszystkie rozkazy i polecenia są w logiczny i zrozumiały dla psa sposób egzekwowane, skłonny jest do pełnej akceptacji wszystkich wymagań stawianych mu przez właściciela. W takiej sytuacji potrafi bez problemu bezwarunkowo podporządkować się kodeksowi ustalonemu przez człowieka.Ewentualna agresja w stosunku do swego pana u zdrowego psychicznie osobnika może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy człowiek popełnia kardynalne błędy wychowawcze w stosunku do tego niezwykle rozumnego, posiadającego dobrze rozwiniętą i przez to ogromnie wrażliwą psychikę psa. Można więc stanowczo stwierdzić, że silny i odważny doberman jest psem niezwykle uczuciowym. Może o tym świadczyć fakt, że w świecie hodowców uchodzi za psa, który nie lubi zmian właściciela. Oddawany w inne ręce często staje się nieufny, agresywny, gdyż nie rozumie dlaczego został odrzucony i tęskni za domem, w którym pozostały jego uczucia.W swym bezgranicznym oddaniu, oszukany lub zdradzony, w jakikolwiek sposób przez bliski ego mu człowieka, przejawia skłonność do zachowań patologicznych. Posiada nieprzekupną naturę i cechuje go bezgraniczne przywiązanie do właściciela. Umie okazać też wierność i posłuszeństwo wszystkim domownikom. Wychowując się wśród ludzi czuje się pełnowartościowym członkiem rodziny, pragnie być blisko nas. Pragnie być zauważony i chce czynnie uczestniczyć we wszystkim co robimy. Jeżeli zaakceptujemy go takim, odpłaci nam bezgraniczną miłością i przywiązaniem. Podporządkowuje się wszystkim zasadom panującym w naszym domu. Początkowo bardzo powściągliwy i nieufny w stosunku do obcych, potrafi zmienić się w przyjaznego i ufnego psa. Pod warunkiem, że przekona się, iż obca osoba jest akceptowana przez jego pana i nie ma wobec nikogo z domowników złych zamiarów. Potrafi również pokojowo współżyć pod jednym dachem z innymi zwierzętami, w tym kotami. Nie uczony agresji w stosunku do innych zwierząt, doberman potrafi zaakceptować nawet dziką zwierzynę.

Doberman jest psem o zrównoważonym, silnym charakterze. Mimo swego temperamentu i ruchliwości potrafi zachować spokój i dostosować się do wymogów sytuacji. Cechuje go jak każdego o ukształtowanej psychice psa, poczucie humoru. Potrafi być wesoły i zawadiacki. Zdarza się, ze występuje w roli „rodzinnego trefnisia”, rozbawiając swym zachowaniem wszystkich domowników. W sposób rozumny uczestniczy w domowych grach i zabawach, nie wykazując zazdrości, kiedy przegra.

Taka kompozycja cech charakteru pozwala w sposób naturalny przygotować go do funkcji psa obronnego, stróżującego lub psa do towarzystwa. Odpowiednio wychowany i ułożony doberman potrafi być świetnym psem pokojowym, pod warunkiem zapewnienia mu codziennej nie małej dawki ruchu.
Podsumowując można powiedzieć, że doberman to piękny, silny, muskularnie zbudowany i elegancki pies. Posiada żywy temperament, jest odważny i inteligentny. Cechy te predysponują go jako wspaniałego psa użytkowego. Dodając do tego wrażliwość, lojalność i przywiązanie do domowników, można stwierdzić, że doberman jest wspaniałym psem do towarzystwa.

(Fragment poświęcony charakterystyce rasy zaczerpnięty z książki "Nasz przyjaciel doberman" autorstwa Haliny Fedyk i Wandy Zielak).