W chwili narodzin rozwój centralnego układu nerwowego u szczenięcia nie jest jeszcze zakończony, nie potrafi ono samodzielnie chodzić ani utrzymywać stałej temperatury ciała. Niemal 90 proc. życia szczenię spędza śpiąc.
Oczy i przewody słuchowe otwierają się dopiero pomiędzy 10. a 15. dniem. Jednak nie znaczy to, że wcześniej szczenię nie ma kontaktu z otoczeniem. W tej fazie rozwoju odbiera ono niektóre dźwięki i niektóre zjawiska świetlne. Ma dobrze rozwinięty zmysł dotyku, dostarczający mu precyzyjnych informacji, oraz zmysł smaku. Podczas pierwszych dwóch tygodni życia szczenię rozwija nowe możliwości poznania zmysłowego i rozwija się motorycznie. Jego inteligencja dotąd była "bagażem" genetycznym i dochodziła do głosu w różnych stopniu, zależnie od środowiska i bodźców, z którymi szczenię miało do czynienia.

Stawanie się psem

Szczenię zaczyna się uczyć w okresie przejściowym pomiędzy 10.-15. lub 20.-25. dniem życia, w obrębie stada rodzinnego. Szczenię identyfikuje się wówczas jako pies (tzw. impregnacja). Przesypia już tylko 65-70 proc. dnia. W przerwach pomiędzy ssaniem zaczyna badać środowisko i porozumiewać się nieskoordynowanymi wokalizami z braćmi i siostrami. Dopiero jednak w fazie socjalizacji, która trwa do końca czwartego miesiąca życia, szczenię uczy się podstaw porozumiewania i życia w stadzie dzięki wychowawczej roli matki i zabawom z rodzeństwem. Uczy się także samokontroli i pojęcia hierarchii, które stanowią podstawę równowagi psychospołecznej.

W sile wieku

Pies osiąga pełnię swych wrodzonych możliwości w sile wieku, a więc zanim się zestarzeje. Poznał już wiele rzeczy i sytuacji, zdobył dużo doświadczeń, przyswoił wiele pojęć. Jest pewny siebie, zna swoje miejsce w stadzie. Jego właściciel często ma wrażenie, że pies wszystko rozumie i w lot chwyta, co dzieje się wokół niego. Nie bez podstaw: pies doskonale poznał już swoje środowisko. Gdy styka się z nowymi bodźcami, nadal potrafi się uczyć (nawet do końca życia). Zaobserwowano nawet, że stała stymulacja nowymi bodźcami spowalnia szkodliwe efekty starzenia się umysłu. (...)

Mój Pies marzec 2003