GENETYKA

Dziedziczenie umaszczenia

Za umaszczenie dobermana odpowiada wiele genów, większość z nich występuje w stanie homozygotycznym - np. gen determinujący charakterystyczne podpalanie.

W rasie spotyka się cztery odmiany barwne:


- czarny (black)

- brązowy (brown)

- błękitny (blue)

- izabelowaty (fawn, isabella)

Za powstanie tych odmian odpowiedzialne są dwa geny. Gen B określa powstanie barwy czarnej lub brązowej, przy czym allel barwy czarnej jest dominujący, a więc psy o genotypie BB i Bb będą czarne, a psy o genotypie bb - brązowe. Natomiast gen D określa czy barwa będzie pełna czy też "rozmyta" (dilute), allelem dominującym jest allel barwy pełnej. Rozmycie barwy czarnej daje w efekcie kolor błękitny, zaś barwy brązowej - izabelowaty. Poniżej wszystkie kolory i odpowiadające im genotypy:

- czarny: BBDD, BBDd, BbDD, BbDd

- brązowy: bbDD, bbDd

- błękitny: BBdd, Bbdd

- izabelowaty: bbdd

Standard FCI dopuszcza tylko umaszczenie czarne i brązowe. Przedstawiam więc wszystkie możliwe krzyżówki, pomijając gen D. W poniższych krzyżówkach proporcje genotypowe i fenotypowe w potomstwie mają wartości wynikające z prawdopodobieństwa, rzeczywiste proporcje mogą być nieco inne.

czarny x czarny

- BB x BB - całe potomstwo będzie czarne, homozygotyczne (BB)



- BB x Bb - całe potomstwo będzie czarne



- Bb x Bb - ok. 25% szczeniąt będzie barwy brązowej, pozostałe czarne

czarny x brązowy

- BB x bb - całe potomstwo będzie czarne



- Bb x bb - ok. 50% szczeniąt będzie barwy brązowej

brązowy x brązowy

- bb x bb - całe potomstwo będzie brązowe

Jak widać z powyższych tablic, uzyskanie potomstwa wyłącznie brązowego jest sprawą prostą - wystarczy skrzyżować ze sobą dwa psy o umaszczeniu brązowym. Natomiast uzyskanie potomstwa wyłącznie czarnego jest trudniejsze, gdyż wymaga znajomości genotypów rodziców. W praktyce wystarczy jeśli mamy pewność co do jednego z rodziców, że jest homozygotą dominującą (BB) - wtedy niezależnie od genotypu drugiego rodzica, wszystkie szczeniaki będą czarne. Tak należy rozumieć informację dotyczącą niektórych reproduktorów, że pies daje wyłącznie czarne potomstwo. Jak stwierdzić czy czarny pies jest homo- czy heterozygotyczny? Jak dotąd jedynym sposobem jest obserwacja potomstwa (chyba, że mamy pewność co do obydwu rodziców psa, że byli homozygotyczni, ale to się zdarza bardzo rzadko). Jeśli w potomstwie danego psa pojawi się choć jeden brązowy szczeniak, to wiadomo, że pies jest heterozygotyczny. Największą pewność daje skrzyżowanie z osobnikiem brązowym (tzw. krzyżówka testowa) - wtedy jeśli pies jest nosicielem genu recesywnego (b) to ok. połowa szczeniąt powinna być brązowa. Jeśli wszystkie są czarne to jest duże prawdopodobie=F1stwo, że pies jest homozygotyczny i nie daje brązowych szczeniaków. Im więcej potomstwa tym większą zyskujemy pewność, dlatego łatwiej stwierdzić homozygotyczność u psa niż u suki, co do której nawet po wydaniu kilkunastu szczeniąt nie możemy mieć 100% pewności, gdyż łączenie się gamet jest procesem losowym (podobnie może zdarzyć się, że w miocie będą wyłącznie suczki bądź wyłącznie pieski).

Zdjęcie pochodzi ze strony http://www.dobepac.com/reference/breeding_issues/colour.htm, gdzie można znaleść wiele dodatkowych informacji o dziedziczeniu barwy u dobermana.